فصل شانزدهم‏

هدف از خلقت انسان‏

حضرت اميرالمؤمنين و وصى خاتم النبيين ـ عليه السلام ـ مى‏فرمايد :

« پس به زبانى راست (زبان پيامبران) آنان را به راهِ حقّ خواند ؛ خواست تا درون بندگان را آشكار كند ـ و آنچه در دل دارند را پديدار گرداند ـ نه آنكه بر اسرار پوشيده آنان دانا ، و بر آنچه در سينه‏هاى خود نهفته‏اند بينا نبود ؛ بلكه خواست آنان را بيازمايد تا كدام يك بهتر از عهده تكليف برمى‏آيد تا پاداش برابر كار نيك باشد وكيفر ،مجازات كار بد.

كجايند كسانى كه پنداشتند آنان دانايان علم (قرآن)اند نه ما ؟ به دروغ و ستمى كه بر ما مى‏رانند ، خدا ما را بالا برده و آنان را فرو گذاشته ؛ به ما عطا كرده و آنان را محروم داشته ؛ ما را در ـ حوزه عنايت خود ـ درآورد و آنان را از آن بيرون كرد .

راه هدايت ر با راهنمايى ما مى‏پويند و روشنى دلهاى كور را از ما مى‏جويند . همانا امامان از قريشند كه درخت آنرا در خاندان هاشم كاشته‏اند ؛ ديگران در خور آن نيستند و طغراى امامت را جز به نام هاشميان ننوشته‏اند » .

ترجمه از : نهج البلاغه ؛ خطبه‏144

هدف از خلقت انسان‏

وقتى درباره توحيد تكوينى در عبادت و اطاعت همه موجودات صحبت به ميان آمد ، زينب دستش را بالا برد تا سؤالى بپرسد .

خانم معلم گفت : « مثل اينكه زينب نمى‏گذارد اين بحث تمام شود » . بعد گفت : « بپرس دخترم ! اگر بلد باشم جواب مى‏دهم و خيلى خوشحالم كه تو در كلاس من هستى » .

زينب كه از حرف خانم معلم هم خوشحال شد هم كمى خجالت كشيد ، پرسيد : « خانم ! اين اطاعت تكوينى كه گفتيد درون همه موجودات هست و به معناى اطاعت و عبادت بدون اختيار از خدا و نظم در مسير زندگى‏شان به سوى خداست ، با غرض خلقت انسان ـ كه عبادتش اختيارى است ـ چه رابطه‏اى دارد ؟ »

خانم معلم جواب داد : « وجود همه مخلوقات نشانه عظمت خداوند است و به خاطر عظمت خداوند به وجود آمده‏اند . اما چه رابطه‏اى بين هدف و غرض خلقت و عبادت انسان وجود دارد ؟ » در همين هنگام نگاهى به ساعت مسجد كرد ؛ چون هنوز وقت داشتند ، گفت : « بنويسيد :

نهم : رابطه غرض خلقت موجودات و اطاعت انسان :

1ـ انسان جانشين خدا در زمين و برترين و شريف‏ترين موجود است .

اين برترى و شرافت به چند دليل است :

اول : انسان خليفه خداست :

يعنى جانشين خدا در زمين و قسمتى از آسمانهاى نزديك زمين مى‏باشد . خدا در قرآن مى‏فرمايد : « و اذ قال ربك للملائكة انى جاعل فى الأرض خليفة » .

 « و هنگامى كه پروردگارت به فرشتگان گفت : به درستى كه من پديد آوردنده جانشينى در زمينم » (‏بقره 2 :30) .

دوم : انسان داراى صورت زيباست :

يعنى انسان در ميان موجودات دراى زيباترين صورت است . خداوند متعال مى‏فرمايد : « و صوركم فأحسن صوركم » .

 « و شما را صورت داد ، پس صورتهاى شما را نيكو كرد » . (تغابن 64 : 3) .

سوم : انسان زيباترين شكل و ساخت را دارد :

يعنى اينكه انسان در زيباترين بدن آفريده شده است . خداوند درباره اين موضوع در قرآن فرمود : « لقد خلقنا الانسان فى أحسن تقويم » .

 « آدمى را در بهترين ساختار آفريديم » (تين 95 : 4) .

چهارم : برترى انسان بر مخلوقات :

برترى انسان به خاطر عقل و اختيار و روح خدايى اوست ؛ خداوند فرموده است : « و لقد كرمنا بنى آدم و حملناهم فى البر و البحر و رزقناهم من الطيبات و فضلناهم على‏ كثير ممن خلقنا تفضيلا  » .

 « اولاد آدم را گرامى داشتيم و آنان را در بيابان و دريا برديم و از [ غذاهاى‏ ] پاكيزه روزى شان داديم و آنان را بر بسيارى از مخلوقاتى كه آفريديم فزونى داديم فزونى‏اى » ( اسراء 17:70).

2 . همه موجودات در خدمت انسانند :

خداوند هرچه در آسمان و زمين در بين آنهاست را در خدمت انسان قرار داده و آنها را تسخير شده و رام و مطيع انسان ساخته است ؛ چون انسان مى‏تواند از آنها براى بندگى و عبادت خداوند ـ كه هدف عمومى و اصل آفرينش همه موجودات است ـ به بهترين شكل استفاده كند .

خداوند فرمود : « ألم تروا أن الله سخر لكم ما فى السماوات و ما فى الأرض و أسبغ عليكم نعمه ظاهرة و باطنة » .

 « آيا نمى‏بينيد كه خدا آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است را براى شما تسخير كرد و نعمتهاى ظاهر وپنهانش را بر شما فراوان گردانيد » (لقمان 31: 20) .

همچنين آيه‏هاى 29 سوره بقره ، 13 جاثيه و 32 و 33 ابراهيم و چند آيه ديگر .

3ـ انسانها بايد بهتر از همه موجودات خدا را عبادت كنند و از او اطاعت كنند .

خداوند فرموده : « و ما خلقت الجن و الإنس الا ليعبدون » .

 « و جن و آدمى را نيافريديم مگر براى آنكه مرا بپرستند  پس انسان حتماً بايد خدا را اطاعت كند ؛ ولى اين اطاعت اختيارى است (» .ذاريات51 : 56).

4ـ انسانها از سوى خدا امتحان مى‏شوند :

يعنى اطاعت به زبان و ساده نيست بلكه بايد در همه شرايط باشد . خداوند فرموده : « أحسب الناس أن يتركوا أن يقولوا آمنا و هم لا يفتنون » .

 «  آيا مردمان پنداشتند به اينكه بگويند كه‏ ايمان آورديم ، به حال خود رها مى‏شوند و آنان امتحان نمى‏شوند » (عنكبوت 29 : 2) .

همچنين در آيه‏اى ديگر مى‏فرمايد : « و ليبتلى الله ما فى صدوركم و ليمحص ما فى قلوبكم و الله عليم بذات الصدور » .

 « براى اينكه خداوند آنرا كه در سينه‏هاى شماست آزمايش كند ، تا آنچه را كه در دلهاى شماست پاك‏ گرداند و خدا به آنچه در سينه‏هاست دانا است » (آل عمران 3: 154) .

5ـ آفرينش موجودات براى نمايان شدن بهترين عبادت كننده است :

نتيجه و حاصل بحث آفرينش : اين است كه هدف نهايى از خلقت موجودات در دنيا اين است كه بهترين اطاعت كننده در دنيا آشكار شود ؛ كه همان پيامبران و امامان معصومند . اينان خليفه خدا در ميان انسانهايند و از جانب مأموريت دارند تا مردم را به سوى حق و سعادت حقيقى در اين دنيا و آن دنيا هدايت و رهبرى كنند . خداوند مى‏فرمايد :

«  الذى خلق الموت و الحياة ليبلوكم أيكم أحسن عملا » .

 « آنكه مرگ و زندگانى را آفريد تا شما را بيازمايد كه كدامتان از نظر كار خوبتريد » (ملك 67 : 2).

همچنين آيه 7 سوره هود و آيه‏هاى ديگرى درباره امتحان خداوند است كه اگر كسى خواست تحقيق كند ، مى‏تواند به آنها مراجعه كند .

 بنابراين عبادت بندگان هيچ سودى براى خدا ندارد بلكه براى خود بندگان فايده و نفع دارد ؛ زيرا بهترين عبادت كننده از سوى خداوند به عنوان رهبر و خليفه خدا در زمين انتخاب شده و راهنماى بشر در دين و دنيا جهت به پا داشتن عدل خداوند است .

6ـ اطاعت از معصومين براى عبادت شايسته خداوند است :

نتيجه دومى : كه از بحث مي‏گيريم اين است كه خداوند مي‏داند پيغمبر و ائمه معصومين بهترين كسانى هستند كه او را به خوبى اطاعت و عبادت مي‏كنند ؛ براى همين ما را به اطاعت از آنان امر كرده و ما اصول و فروع دين و احكام عملى را از آنان مي‏آموزيم ؛ انشاء اللَّه در بحث عدل ، امامت و نبوت درباره آن بيشتر صحبت مي‏كنيم ؛ اما درباره اطاعت از پيامبر و امامان معصوم خداوند فرموده :

« أطيعوا الله و الرسول و اولى الأمر منكم » .

 « از خدا فرمان بريد و از پيامبر و صاحبان امرتان اطاعت كنيد » (نساء 4 : 59) .

در يك حديث قدسى خطاب به پيغمبر هم آمده است : « لولاك لما خلقت الأفلاك » .

 « اگر تو در نظر نبودى ، من ‏ آسمانها را نمى‏آفريدم » بحارالانوار ؛ ج‏15 ، ص‏28.

اين حديث مشخص مى‏كند كه پيامبر ـ صلى اللَّه عليه و آله و سلم ـ و امامان از تمامى افراد بشر برترند .

همچنين حديث كسا ـ كه در آخر كتاب مفاتيح الجنان است ـ همين معنا را برا ما روشن مى‏سازد ؛ هر كس كه حديث كسا و يا ديگر دعاها را مى‏خواند بايد به معناى آن نيز توجه كند .

در حقيقت غرض خلقت اين است :

كه بهترين عبادت كننده ، پيشوا و الگوى همه مردم شود ؛ چون او خدا را بهتر شناخته و بهتر تعاليم او را به مردم مى‏فهماند و به همين خاطر رهبر مردم مى‏شود ؛ اين پاداش عبادت اوست . او به حق عبادت كرد و تعليم مى‏دهد . ياران او ، ياران حق و دشمنانش ، اهل باطلند .

اگر دوباره با دقت به معناى آيه توجه كنيد مى‏فهميد كه خلقت همه موجودات براى اطاعت از معصوم درحقيقت به اطاعت از خدا برمى‏گردد ؛ چون وقتى كه انسان تعاليم خدا را از معصومين ياد مى‏گيرد ، به خوبى مى‏تواند به خدا توجه كند و او را عبادت كند در صورتى كه اگر از غير معصوم پيروى كند ، چون او از هوا و هوس خود پيروى كرده ، نمى‏تواند حق عبادت را بجا آورد و به دستورات خدا عمل كند. بنابراين انسان بايد از معصوم احكام خدا را ياد بگيرد نه از غير معصوم و كسى خدا را به درستى نمى‏شناسد مگر با واسطه معصومين عليهم السلام » .

 صفحه  قبل   فهرست داستان دختر هدايت      صفحه بعد  

موسوعة صحف الطيبين

http://www.114.ir